Sektorët

ENERGJIA DHE MINIERAT

PËRSE TË INVESTOSH NË ENERGJINË E RINOVUESHME?

▶ Qeveria shqiptare e ka vendosur Energjinë e Rinovueshme si prioritetin kryesor në Planin e saj të Zhvillimit Ekonomik, me qëllim zhvillimin e një ekonomie të energjisë së gjelbër;

▶ Incentiva, mbështetje nga ana e Qeverisë dhe lehtësi në investim;

▶ Forcë punëtore shumë e kualifikuar dhe me experience teknike dhe inxhinierike, sidomos në sektorin e hidro-energjisë;

▶ Rekord i vërtetuar i investimeve të huaja të suksesshme në sector – AYENAS Energy, ENSO Hydro Energy, ETEA, Schneider Electric Sas, Amadeus Group, CNR (Compagnie Nationale du Rhone), VERBUND AG, Essegei S.p.A, San Leon Energy, IDROENERGIA ALBANIA sh.p.k.

Shqipëria ka Potencial shumë të madh në Energjinë Hidroelektrike:

Burimet ujore janë ndër burimet më të rëndësishme natyrore në Shqipëri. Lumenjtë kryesorë dhe qindra lumenj dhe përrenj më të vegjël si dhe territori hidrografik i Shqipërisë me rreth 700 m mbi nivelin e detit ofrojnë një potencial të konsiderueshëm për investime.

Që nga viti 2017 hidroenergjia zë 23.5 % të prodhimit të përgjithshëm të produkteve parësore. Gjithashtu, më shumë se 35.5% të hidroenergjisë janë siguruar nga operatorët e sektorit privat.

Lartësia e rrjetit hidrografik – 700 m mbi nivelin e detit

Prurja e lumenjve shqiptarë   –   1.245 m3/s

Rrjedha ujore e lumenjve – 40 miliardë m3

▶ Kapaciteti total i instaluar prej 1,878 MW;

▶ Kapaciteti potencial i instaluar prej 4500 MW;

▶ Prodhimi mesatar të energjisë prej 4.2 TWh ;

▶ Potenciali i prodhimit vjetor të energjisë prej 16-18 TWh ;

▶ Aktualisht, po përdoret vetëm 35% e potencialit të energjisë hidroelektrike

Treguesit Kryesorë të Energjisë Elektrike

(Të dhënat në MWh)        2017 2018
Energjia 7.439.609 7.638.848
Prodhimi 4.524.981 8.552.154
HHP 4.524.981 8.552.154
Importi bruto 3.403.043 1.771.740
Eksporti bruto 488.415 2.685.045
Konsumi 7.439.609 7.638.848

              *burimi: INSTAT

ENERGJIA E ERËS

Shqipëria ka një potencial të pashfrytëzuar sa i përket energjisë së erës, sidomos përgjatë Bregut të Adriatikut, ku ndodhen shumë zona me potencial të lartë të energjisë së erës. Pjesa kryesore e territorit (afërsisht 2/3 e gjithë sipërfaqes) është kodrinore dhe malore (lindja e vendit). Bregdeti shtrihet në drejtimin Veri-Jug.

▶ Shpejtësia mesatare e erës prej 6-8 m/s

▶ Densiteti mesatar i energjisë prej 250-600 W/m2

▶ Potencial për të paktën 20 centrale eolike

Potenciali i përgjithshëm i energjisë eolike që mund të prodhohet përmes parqeve eolike është vlerësuar për më shumë se 2000 mW. Në 5 vitet e ardhshme Qeveria Shqiptare synon të gjenerojë 5% të totalit të elektricitetit prej burimeve të erës.

ENERGJIA DIELLORE

Territori i Shqipërisë ndodhet në pjesën perëndimore të Gadishullit të Ballkanit, në bregun lindor të deteve Adriatik dhe Jon. Intensiteti mesatar varion nga 1185 në 1690 kWh/m2 në vit me pjesën më të madhe të vendit që i përket 1500 kWh/m2 në vit.

  • Rrezatimi diellor në Shqipëri 1,500 kWh/m2/vit
  • Rrezatimi diellor mesatar ditor 4.1 kWh/m2
  • Orët mesatare me diell 2,400 orë/vit

Kushtet klimatike e bëjnë Shqipërinë destinacion të preferuar për investimin në energji diellore.

Cmimi i 2017 për të gjithë kontraktorët në impiante PV dhe eolike:

  1. Për burimet PV të energjisë vlera është 100 EUR/MWh
  2. Për burimet eolike të energjisë vlera është 76 EUR/MWh

ENERGJIA E GAZIT DHE NAFTËS

Shqipëria ka vëllim domethënës të rezervave të naftës dhe prodhon më shumë se 1.4 milion ton/vit. Kompani ndërkombëtare të shfrytëzimit të naftës dhe gazit tashmë janë vendosur në Shqipëri. Tregu i naftës shqiptare, gazit dhe nënprodukteve të tyre është i lirë, i hapur dhe i liberalizuar. Qeveria Shqiptare ka vetëm rol rregullator.

Rezervat e naftës në Shqipëri 1.4 mln ton/vit

Rezervat e vlerësuara të naftës 500 mln barrela

Rezervat e naftës në Patos-Marinzë 200 mln barrela

SEKTORET POTENCIALË TË INVESTIMIT

INDUSTRIA MINERARE

Shqipëria është shumë e pasur me burime minerale. Depozitat minerale në Shqipëri përfshijnë kromin (32,8 milionë ton), bakrin (53 milionë ton), hekur-nikelin (220 milionë ton), gurin gëlqeror, gurin ranor, asfaltin dhe bitumin natyror, gurin gëlqeror dekorativ, gurin ranor masiv dekorativ. Hulumtimi, shfrytëzimi dhe përpunimi i xeheroreve minerale përbëjnë një aktivitet të rëndësishëm të ekonomisë shqiptare. Sektori i minierave është rritur çdo vit dhe është përqendruar kryesisht në prodhimin e kromit, bakrit, hekurit, nikelit, bitumit dhe mineraleve inerte që përdoren si lëndë të parë në industrinë e ndërtimit. Kohët e fundit, prodhimi dhe përpunimi i kromit dhe bakrit ka parë një rritje të konsiderueshme të investimeve. “Albchrome” është investitori më i madh në sektorin e prodhimit të kromit dhe ferrokromit me më shumë se 43 milionë Euro të investuara në pesë vitet e fundit. “Albchrome” është cilësuar si një nga pesë prodhuesit më cilësor të ferrokromit në botë.

Zonat kryesore të minierave përfshijnë:

Minierë kromi

Ekziston një vëllim i parashikuar i rezervës gjeologjike 36.9 milionë ton, i vendosur në tre rajone kryesore:

▶ Rajoni Veri-Lindor – Tropoja me 6.1 milion ton x 26,48% Cr2O3 dhe Masivi Ultrabazik i Kukësit me 6.8 milion ton x 21.4% Cr2O;

▶ Rajoni Qendror – Bulqiza dhe Lura Masiv Ultrabazik me 12 milion ton, me më shumë se 38% Cr2O3;

▶ Rajoni Jug-Lindor – Shebenik – Masiv Ultrabazik Pogradec me 7.5 milionë ton, nga i cili 1.2 milionë ton, më shumë se 38% Cr2O3.

▶ Plus 6.3 milionë ton në zona të ndryshme më të vogla.

Aktualisht ka 250 leje shfrytëzimi aktive të shpërndara në 13 rrethe në industrinë e kromit.

Minierë Bakri

Nxjerrja e xeherit të bakrit dhe përpunimi i saj në Shqipëri është zhvilluar pjesërisht, për shkak të sasisë së vogël të rezervave në çdo depozitë, përmbajtjes së ulët të bakrit dhe kushteve të tyre të shfrytëzimit nëntokësor.

Ky sektor ofron mundësi të konsiderueshme për të investuar, veçanërisht në rajonin e Mirditës, depozitat Spaçi dhe Perlati dhe rajonin e Korçës, depozitimin Rehova, i cili zotëron së bashku rreth 6.774.173 ton të rezervave totale gjeologjike me 1.79% Cu, ose 28% të tyre.

Minierë Nikel Silikati dhe Hekur Silikati

Hekuri-nikeli dhe nikeli – Rezervat silikate konsiderohen si depozitat më të mëdha minerale në Shqipëri.

Rezerva gjeologjike vlerësohet në rreth 364 milionë ton dhe depozitat kryesore të tyre gjenden në:

▶ Rajoni i Librazhdit me 84,6 milionë ton;

▶ Rajoni Prrenjas-Pogradeci me 66,1 milionë ton;

▶ Rajoni i Bilishtit me 110,8 milionë ton;

▶ Rajoni Has-Kukes-Lure me 102,8 milionë

Qymyrguri

Shqipëria ka rezerva të konsiderueshme të qymyrit. Rezervat vlerësohen rreth 794 milionë ton dhe janë vendosur kryesisht në tre zona të rezervave të qymyrit. Rezervat shqiptare të qymyrit janë të tipit linjit, me një fuqi analitike kalorifike në kufijtë midis 2000-5600 KCal/Kg. Qymyri mund të shpërndahet pasi minierat të rriten në mënyrë që vlera e tyre kalorifike në koncentrat të jetë deri në 4500-5500 kcal / kg.

Zhvillimi i Industrisë Minerare në Shqipëri

Strategjia shqiptare për industrinë e minierave ka këto përparësi:

▶ Rritja e prodhimit të burimeve tradicionale, të tilla si kromi, bakri, nikeli, si dhe përmirësimi i shkallës së përpunimit të tyre, në mënyrë që t’i bëjë ata konkurrues në furnizimin e tregut të brendshëm dhe të huaj;

▶ Zgjerimi i gamës së prodhimit dhe përpunimi i mineraleve të tjerë, të tilla si rëra bitumi, olivinitet, basalts, gurë dekorativë, etj .;

▶ Promovimi i rezervave ekzistuese, duke mundësuar shfrytëzimin, përpunimin e produkteve, si në tregun e brendshëm dhe të huaj;

▶ Teknologjitë e azhornuara në miniera dhe njësi përpunuese (pasuruese, bluarëse-copëzimi, fabrika metalurgjike, etj.), Duke mundësuar një shfrytëzim kompleks të mineraleve;

INCENTIVAT SEKTORIALË

ENERGJIA: Nxitjet për investime

  • Lidhja e detyrueshme me rrjetet e transmetimit ose shpërndarjes;
  • Pagesa vetëm e kostove direkte të lidhjes në rrjetet e transmetimit ose shpërndarjes;
  • Marrëveshje afatgjatë (15 vjet) për energjinë elektrike të prodhuar nga impiante me kapacitet 15 MW dhe më shumë;
  • Përjashtimi nga detyrimet doganore dhe TVSH për prodhimin ose montimin e sistemeve të paneleve diellore për prodhimin e ujit të nxehtë;
  • Rimbursimi i detyrimeve doganore për lëndët e para të importuara për prodhimin ose montimin e sistemeve të paneleve diellore për prodhimin e ujit të nxehtë për qëllime sanitare në ndërtesa ose për proceset teknologjike në industri;
  • Tarifat FIP ​​(Feed-in-Premium) përmes një procesi tenderues konkurrues, jo-diskriminues (ankand) për instalimet e reja PV mbi 2MW përmes Kontratave për Diferencë (CfD).
  • Për shkak të burimeve potencialisht të larta të energjisë diellore (mbi 1700 kw / m2 / vit) në rajone të kufizuara, potenciali i pashfrytëzuar për instalimin e PV në tokë jopjellore është deri në 1900 MW.

TRANSPORTI DHE INFRASTRUKTURA

TRANSPORTI RRUGOR

Rrjeti rrugor i Shqipërisë, përfshirë rrugët kryesore ndërurbane, rrugët interurbane dhe sekondare urbane, përbëhet prej afro 18,600 km.

Në lidhje me infrastrukturën rrugore, gjatë 10 viteve të fundit, Shqipëria ka bërë investime shumë të rëndësishme në ndërtimin e segmenteve kryesore të Rrjetit Kombëtar Rrugor Shqiptar. Plani Kombëtar i Transportit parasheh përfundimin e rrjetit kombëtar të rrugëve, duke përfshirë arteriet strategjike si autostradën Veri-Jug.

Zhvillimi i SEETO (Observatori i Transportit në Evropën Jug-Lindore), deri në standardet TEN-T (Rrjeti Trans-Evropian i Transportit) me qëllim tërheqjen e fluksit të trafikut ndërkombëtar dhe rritjen e lëvizjes në rajon përmes këtij rrjeti, mbetet një qëllim i rëndësishëm i rajonit bashkëpunimi i transportit, i administruar nën kujdesin e SEETO. Ky rrjet është konfirmuar kohët e fundit si Rrjeti Gjithëpërfshirës TEN-T në Evropën Juglindore.

Përshkrimi 2017 2018
Transporti rrugor
Numri total i mallrave dhe pasagjerëve 535,570 578,635
Numri i automjeteve për pasagjer 460,299 500,891
Transporti hekurudhor
Mallrat e transportuar  (milion ton/km) 25 20
Pasagjerë  (millionë pasagjerë/km) 2 3
Linjat që operojnë (km) 334 334
Transporti ajror
Numri i linjave ajrore 17 21
Numri i fluturimeve 24,564 25,510
Number of Overflights 166,969 176,130
Posta ajrore (tonë) 455 472

*source: INSTAT

KORRIDORET E SHQIPËRISË ME INTERES NDËRKOMBËTAR:

  • Korridori rrugor Adriatiko-Jonian përbëhet nga territori i Shqipërisë, Greqisë dhe Malit të Zi.
  • Korridori VIII rrugor Lindje-Perëndim harton territorin e Shqipërisë, Maqedonisë dhe Bullgarisë. Fillon nga portet italiane (Bari dhe Brindizi), portet shqiptare (Durresi dhe Vlora) dhe përfundon në portet bullgare (Varna dhe Burgas).
  • Shqipëria hyn në Korridorin X përmes një aksi të rëndësishëm rrugor Durrës-Kukës-Morinë dhe Kosovës.

PIKAT E KALIMIT KUFITAR

Kosovë

Kukës – Morinë – Vërmicë

Mali i Zi

Muriqan – Sukobin; Hani i Hotit – Bozhaj; Vermosh – Guci; Qafë Vranicë – Plavë

Maqedonia e Veriut

Qafë Thanë – Ќafasan; Tushemisht – Shën Naum; Goricë – Stenjë

Greqi

Kapshticë – Krystallopigi; Tre Urat – Melissopetra; Sopik – Drymades; Kakavia – Ktismata; Rips – Abelonas; Qafë Botë – Sajadha

Distanca rrugore midis Tiranës dhe qyteteve kryesore evropiane (km)

Amsterdam Athina Barcelona Berlin Bratislava Brussels Budapest
1662 500,3 1,717 1334 787,9 1589 688
Kopenhagen  Dublin Helsinki Stamboll Londër Madrid           Kiev
1678 2353 2124 995 1891 1972 1305
Monako Nikosia Oslo Paris Stockholm Vjena Varshavë
320 1364 2158 1602 2005 811 1217

 

RRJETI RRUGOR SHQIPTAR

Rrjeti hekurudhor shqiptar ka një linjë hekurudhore  416 km kryesore (një binare), duke shërbyer 343.35 km me një gjerësi standarde prej 1435 mm dhe rreth 92 km linja dytësore të stacioneve dhe degëve industriale. Ekzistojnë gjithsej 45 stacione hekurudhore në të cilat kryhet procesi i shkëmbimit të trenave dhe përpunimi i tyre. Linja hekurudhore përbëhet nga:

– Zonë me pjerrësi deri në 9 metra lartësi për 1000 metra në gjatësi

– Zona kodrinore me pjerrësi deri në 13 metra lartësi dhe 1000 metra gjatësi

– Zona malore me shpatet kryesore deri në 18 metra lartësi për 1000 metra në gjatësi.

Rrjeti i Hekurudhave Shqiptare përbëhet nga 441 km shina të një-shinave. Në lindje, një linjë e humbur prej 2.8 km do të krijonte lidhjen për në Maqedoni.

Një projekt i propozuar do të adresojë shtrirjen e Korridorit TEN-T VIII me hekurudhë në Korridorin TEN-T MEDITEREAN në TEN-T Med-Orient-Lindje në Selanik, Greqi dhe më tej në Turqi.

PORTET DETARE

Shqipëria, me rreth 440 km vijë bregdetare, ka kushte të favorshme natyrore dhe burime reale për zhvillimin e të gjitha aktiviteteve, transportit, turizmit, peshkimit, me të gjitha zonat bregdetare të pellgut të Adriatikut dhe më gjerë.

Transporti dhe portet detare janë sektorët kryesorë jo vetëm të zhvillimit të sistemit të transportit, por edhe të zhvillimit ekonomik të vendit, dhe veçanërisht të industrisë së turizmit.

Komercializimi, privatizimi i shërbimeve, prezantimi i koncesionit dhe teknologjive moderne. Një përparësi e rëndësishme është aktualisht ndërtimi i koncesionit të porteve turistike, në zbatim të ligjit nr.7910, datë 10.04.2007 “Për portet turistike”. Ky ligj, sipas standardeve ndërkombëtare, i jep një impuls të veçantë turizmit, për ndërtimin e porteve turistike, marina për jahte dhe mjete të tjera lundrimi me infrastrukturën, superstrukturën dhe lehtësirat e nevojshme për përpunimin nga automjetet e vogla turistike deri në tragetet e mëdha krociere.

Shqipëria ka katër porte kryesore në Durrës, Vlorë, Sarandë dhe Shëngjin. Dy portet e tjera, Porto Romano dhe Petrolifera shërbejnë kryesisht për transportin e nënprodukteve të naftës dhe gazit.

Port i Durrësit/ Porti më i madh në Shqipëri dhe porta kryesore e Korridorit VIII Pan-Evropian

Vëllimi i mallrave 2016 – 2017/ Port of Durrës
 Përshkrimi 2016 2017
Eksport 1,200,746 1,341,449
Import 2,262,200 2,342,324
Në total (tonë) 3,463,946 3,683,773
Nr.i anijeve 1,552 1,572

 

*burimi: Porti i Durrësit

  • Porti i Vlorës/ Porti i dytë më i madh në Shqipëri dhe kryesisht port pasagjerësh.
Vëllimi i mallrave for 2016 – 2017/ Port of Vlora
Përshkrimi 2017 2018
Ton 74,903 24,620

 

*burimi: Port of Vlora

LINJA E TRAGETEVE

Durrës -Bari; Durrës – Ancona/ Vlorë-Brindisi /  Himarë-Korfuz/ Sarandë  – Korfuz/ Shëngjin-Ravena

AEROPORTET

Shqipëria ka një aeroport kryesor që është Aeroporti Ndërkombëtar i Tiranës.

Ndërtuar 1957
Vendndodhja Rinas,17 km nga Tirana
Gjatësia e pistës 2,750 m
Gjerësia e pistës 45 m
Drejtimi i pistës 176 / 356 (17/35)
Kategoria ICAO I
ICAO  Mbulimi dhe shpëtimi nga zjarri VII
Koordinatat gjeografike 41.414742 N, 19.720561 E
Pasagjerë 2,947,172
Kargo (në tonë) 2,249

*burimi: TIA

LINJAT DIREKTE

Pragë, Paris, Romë, Zyrih, Tel-Aviv; Malta; Budapest; Athinë; Hamburg; Varshavë; Moskë; Zagreb

TURIZMI

PËRMBLEDHJE E SEKTORIT

Turizmi është një nga sektorët më të rëndësishëm dhe gjeneron sasi të konsiderueshme të të ardhurave në buxhetin e shtetit, buxhetin sipërmarrës dhe atë familjar. Sipas Raportit të Impaktit Ekonomik të Udhëtimit dhe Turizmit 2018, të Këshillit Botëror të Udhëtimit dhe Turizmit (WTTC), përgjatë vitit 2017, sektori i turizmit regjistroi një kontribut direkt prej 1.12 bln$ duke përbërë rreth 8.5% të Produktit të Brendshëm Bruto (PBB). Duke përfshirë efektet indirekte multiplikative, kontributi total është thuajse trefish më i lartë prej 3.47 bln$, duke përbërë rreth 26.2% të PBB-së, duke e pozicionuar këtë sektor si një ndër kontribuesit kryesor në zhvillimin ekonomik.

Vlera e shtuar e këtij sektori është me rëndësi ekonomike dhe strategjike për vendin, pasi për çdo 1 lekë të investuar, krijohen 3 lekë me vlerë të shtuar dhe për çdo 1 të punësuar në këtë sektor, krijohen 3 vende të reja pune.

Referuar punësimit, aktualisht sektori i turizmit punëson rreth 7.7% të forcës totale të punës në Shqipëri, ndërsa deri në vitin 2028 parashikohet të rritet në 8.8%. Referuar të njëjtit raport të Këshillit Botëror të Udhëtimit dhe Turizmit (WTTC), investimet në këtë sektor zënë 7.5% të të gjitha investimeve në vend, ndërsa deri në vitin 2028 parashikohet të rriten në 8.2%.

KUADRI LIGJOR DHE RREGULLATOR

Në qoftë se vlera e investimit është të paktën 5 milionë euro dhe krijon të paktën 80 vende të reja pune = PROÇEDURË E ASISTUAR

Në qoftë se vlera e investimit është të paktën 50 milionë euro = PROÇEDURË SPECIALE

STATUSI SPECIAL I INVESTITORIT à vlera e investimit për hotelet me 4 yje duhet të jetë të paktën 8 milioën euro, dhe për ato me 5 yje, të paktën 15 milionë euro.

Ligji Nr. 93/2015 ‘Për turizmin’ inkurajon investitorët potencialë të investojnë në resorte turistike duke ofruar tokën në pronësi të shtetit përmes skemës “Shqipëria 1 Euro” për një periudhë 99 vjeçare.

INCENTIVAT FISKALE:

  • TVSH e reduktuar prej 6% për objektet akomoduese turistike.
  • TVSH-ja e reduktuar prej 6% zbatohet për çdo furnizim të shërbimeve të ofruara në “Hotel / Resort me 5 yje” me status të veçantë.
  • Strukturat akomoduese si “Hotele me katër dhe pesë yje, me status të veçantë” dhe mbajtësit e një marke tregtare të njohur dhe regjistruar ndërkombëtarisht pwrjashtohen nga tatimi mbi fitimin për një periudhë 10 vjeçare, duke filluar nga fillimi i veprimtarisë, por jo më vonë se 3 vjet nga marrja e statusit të veçantë. Ky përjashtim jepet për hotelet “katër dhe pesë yje”, deri në dhjetor 2024.
  • Përjashtimi nga tatimi i ndikimit në infrastrukturë për objektet e akomodimit “Hotele me pesë yje, me status të veçantë”, mbajtës të një marke tregtare të njohur dhe regjistruar ndërkombëtarisht.
  • Përjashtimi nga taksa e ndërtimit për objektet e akomodimit “Hotele me pesë yje”, me status të veçantë”, mbajtës të markës tregtare të njohur dhe regjistruar ndërkombëtarisht.

                                                     AGRO-TURIZMI

Agro-turizmi si një nënsektor, është gjithashtu një pikë e fortë e ekonomisë, duke synuar jo vetëm zhvillimin e ekonomisë lokale, por edhe mirëpritjen e turistëve, me interesin e shtuar për të njohur Shqipërinë dhe për të shijuar produktet tipike të zonës.

INCENTIVAT FISKALE:

  • TVSH e reduktuar prej 6% për objektet akomoduese të çertifikuara si ‘subjekte agro-turizmi’. Një nga kriteret kryesore për çertifikimin si ‘subjekt agro-turizmi’ është se duhet të kenë kapacitete akomodimi nga 6-30 dhoma.
  • Tatim mbi fitimin i reduktuar prej 5%.
  • Përjashtimi nga tatimi i ndikimit në infrastrukturë.

BUJQËSIA

PËRMBLEDHJA E SEKTORIT

Bujqësia është një nga sektorët më dominues të ekonomisë me një potencial të lartë zhvillimi, duke përbërë burimin kryesor të të ardhurave dhe të punësimit në vend. Në tremujorin e parë të 2019, aktiviteti i Bujqësisë, Pyjeve dhe Peshkimit ka një kontribut prej +0.26 pikë % në rritjen 2.21 % të Produktit të Brendshëm Bruto (PBB).

Prodhimet bujqësore kryesojnë në totalin e prodhimeve shqiptare që eksportohen në tregjet e huaja. Shqipëria ka eksportuar rreth 32.8 miliardë lekë produkte bujqësore gjatë vitit 2018, me një rritje prej rreth 2.4 miliardë lekë krahasuar me një vit më parë, duke konfirmuar rritjen pozitive të këtij treguesi nga viti në vit.

Prodhimet e freskëta bujqësore dominojnë eksportet shqiptare me rreth 14.3 miliardë lekë, me një rritje prej 700 milionë lekë, krahasuar me një vit më parë.  Ndërkohë që në vendin e dytë renditet agroindustria, me një total eksportesh që ka arritur në vlerën e 13.4 miliardë lekëve. Pasohet nga sektori i peshkimit, ku janë eksportuar rreth 5.2 miliardë lekë produkte.

KUADRI LIGJOR DHE RREGULLATOR

Në qoftë se vlera e investimit është të paktën 3 milion euro dhe krijon të paktën 50 vende të reja pune = PROÇEDURË E ASISTUAR

Në qoftë se vlera e investimit është të paktën 50 milionë euro = PROÇEDURË SPECIALE

Strategjia Ndërsektoriale për Zhvillimin Rural dhe Bujqësor (SNZHRB), e përgatitur nga Ministria e Bujqësisë dhe Zhvillimit Rural, është hartuar sipas kuadrit të strategjisë “Evropë 2020” për një rritje të shpejtë, të qëndrueshme dhe përfshirëse dhe objektivit të përgjithshëm strategjik të Shqipërisë për t’u anëtarësuar në BE. Ajo është përgatitur në përputhje me qasjen për planifikim strategjik në BE për Politikën e Përbashkët Bujqësore (PPB) 2014-2020, duke u përqendruar në të njëjtën kohë në nevojat specifike për zhvillimin e bujqësisë, të agropërpunimit dhe zonave rurale në Shqipëri.

Strategjia përfshin të gjitha detajet dhe kriteret për marrjen e mbështetjes për secilën nga aktivitetet e lidhura me bujqësinë. Për më tepër, skema shpreh që fermerë individualë, grupe fermerësh dhe shoqata bujqësore do të marrin:

  • 100 % të grantit për një sipërfaqe toke deri në 5 hektarë;
  • Për sipërfaqen e tokës 5-10 hektarë fermeri do të marrë 25 % më shumë të vlerës së grantit për hektar;
  • Për 10-20 hektarë vlera e grantit do të rritet me 50 % për hektar.

Nisma synon të mbështesë fermerët e rinj të moshës 22-35 vjeç, të cilët do të marrin 25 % më shumë.

INCENTIVAT FISKALE:

  • Përjashtim nga TVSH-ja për furnizimin e makinerive bujqësore;
  • Përjashtim nga TVSH-ja për furnizimin e inputeve bujqësore;
  • Përjashtim nga TVSH-ja për shërbimet veterinare. (përveç kafshëve shtëpiake).

INCENTIVA TË TJERA:

  • Mundësi financimi dhe incentiva për investimet në sera, në sisteme të avancuara të vaditjes dhe kullimit, blerjen e makinerive bujqësore;
  • Skema subvencionimi për fermat bujqësore, për sistemet e grumbullimit dhe të tregtimit me shumicë, kultivimin e produkteve bujqësore të orientuara për eksport;
  • Skema të hapura për kompanitë e huaja në bashkëpronësi me shtetas shqiptarë.

SKEMA KOMBËTARE 2019

Për vitin 2019, skema kombëtare përfshin fondin prej 579,000,000 lekë, nga programi për bujqësinë dhe zhvillimin rural dhe fondin 125,000,000 lekë nga projekti “Zhvillimi i qëndrueshëm i sektorit te ullirit”. Për më shumë klikoni:

http://azhbr.gov.al/wp-content/uploads/2018/02/Udhezimi-_Skema-Kombetare-2019.pdf

IPARD II 2014 – 2020

IPARD është programi i financuar nga BE dhe buxheti i shtetit në ndihmë të bujqësisë shqiptare. IPARD ofron grante për fermerët në bazë të aplikimeve që fermeret bëjnë. Aplikimet duhet të jenë për investimet që programi mbështet, brenda afateve, rregullave  dhe kritereve te aplikimit, sipas çdo thirrje për aplikime.

Programi IPARD ka tre fusha në të cilat mund të aplikohet:

  • Investime në asete fizike në fermat bujqësore
  • Investime në asete fizike për përpunimin dhe tregtimin e produkteve bujqësore dhe të peshkimit
  • Diversifikimi i Fermave dhe Zhvillimi i Biznesit                                     

            AGRO-TURIZMI

Agro-turizmi si një nënsektor, është gjithashtu një pikë e fortë e ekonomisë, duke synuar jo vetëm zhvillimin e ekonomisë lokale, por edhe mirëpritjen e turistëve, me interesin e shtuar për të njohur Shqipërinë dhe për të shijuar produktet tipike të zonës.

INCENTIVAT FISKALE:

  • TVSH e reduktuar prej 6% për objektet akomoduese të çertifikuara si ‘subjekte agro-turizmi’. Një nga kriteret kryesore për çertifikimin si ‘subjekt agro-turizmi’ është se duhet të kenë kapacitete akomodimi nga 6-30 dhoma;
  • Tatim mbi fitimin i reduktuar prej 5%;
  • Përjashtimi nga tatimi i ndikimit në infrastrukturë.

MANIFAKTURA

Sektori i manifakturës në Shqipëri është i fuqishëm dhe dinamik, falë aktivitetit të ndërmarrjeve shumë të suksesshme në industrinë e tekstilit dhe këpucëve. Nëpërmjet kësaj përvoje të madhe dhe forcës së aftë punëtore, Shqipëria ofron një potencial të shkëlqyeshëm për të rritur diversitetin e ekonomisë së vet duke kaluar nga industria e tekstileve dhe këpucëve në industrinë e automobilëve.

Eksportet

Fusha e Tekstileve dhe Këpucëve luan një rol thelbësor në ekonominë shqiptare. Ajo përfaqëson rreth 39,9% të eksporteve totale (2018) dhe më shumë se 40% të fuqisë punëtore në industrinë përpunuese.

Në vitin 2018 produktet më të eksportuara industriale ishin “Tekstile dhe këpucë”, “Materiale Ndërtimi dhe Metale” dhe “Makineri, Pajisje dhe Pjesë Rezervë”. Rritja në vitin 2018 krahasuar me një vit më parë në sektorin e “Tekstileve dhe këpucëve” ishte 5,4%, duke arritur vlerën e afro 123,7 miliardë lekëve.

Forcë punëtore e edukuar, produktive dhe me kosto konkuruese

Mbi 1.000.000 e popullsisë së Shqipërisë janë profesionistë të rinj dhe të mirëarsimuar. 57% e popullsisë së Shqipërisë është nën moshën 35 vjeç, ndërsa mosha mesatare është 35 vjeç. Shkalla e shkrim leximit (97.6%) dhe numër të lartë të të diplomuarve nga arsimi i mesëm dhe i lartë. Aftësi të shkëlqyera gjuhësore: Anglisht, Italian, Frëngjisht, Gjermanisht, Spanjisht, etj. Pagat më konkurruese për fuqinë punëtore në rajon (paga minimale në Shqipëri është 26.000 lekë ~afërsisht 210 Euro).

Aftësitë janë aty

  • Kosto konkurruese në industrinë fason e nxitur kryesisht nga prodhimi i veshjeve dhe prodhimi i këpucëve të lëkurës me cilësi të lartë;
  • Ekspertizë domethënëse e grumbulluar përgjatë 20 viteve të fundit;
  • Sektori përfaqëson rreth 15% të PBB-së, ndërsa zë rreth 11.4% të punësimit të përgjithshëm.

Forcë punëtore e shkolluar dhe profesionale

  • 35 Shkolla Profesionale në qytete të ndryshme të Shqipërisë;
  • Një aset i rëndësisshëm është Universiteti Politeknik i Tiranës, i cili siguron punëtorë me kualifikim të lartë.

Të dhëna kyçe mbi sektorin e manifakturës

  • Nga viti 2016 deri në 2018, eksportet në manifakturë u rritën me 16%;
  • Rritje prej 9% e importeve të makinerive dhe pajisjeve në këto vite;
  • Partneritetet me kompanitë më të njohura dhe shitësit me pakicë në të gjithë Evropën.

Tregjet më të rëndësishme janë: Italia, Gjermania, Greqia, Franca dhe Hollanda.

Vendndodhje strategjike

  • Në kryqëzimin e korridoreve kryesore të tranzitit në Europë,
  • Kosto të ulëta të tranzitit në tregjet kryesore
  • Rrjet i zhvilluar transporti:
    • 1 aeroport ndërkombëtar
    • 4 porte
    • 15 pika kalimi kufitare
    • Hekurudha ndërkombëtare
  • Distanca e Tiranës nga destinacionet kryesore të BE:

Budapest, Hungari 960km; Torino, Itali 1300km; Vienna, Austri 1340km; Munich, Gjermani 1340km; Frankfurt, Gjermani 1750km; Cologne, Gjermani 1930km Paris, Francë 2190km; Pragë, Republika Çeke 1550km

Afrimitet me një treg në zhvillim

  • Tregu botëror i prodhimit të pjesëve të automjeteve parashikohet të rritet me një normë vjetore të rritjes kumulative prej 3.6% dhe pritet të arrijë më shumë se 408 Bilion EUR deri në fund të 2025, duke krijuar mundësi të reja shitjesh.
  • Industria Europiane automotive është një sektor kryesor për ekonominë Europiane, i cili siguron një kontribut pozitiv në ekuilibrin tregtar.

Prezenca e prodhuesve në sektorin automotiv

Kompani të huaja si Forchner, PSZ Albania, Giobert, dhe së fundmi Yura nga Korea e Jugut kanë investuar tashmë në sektorin automotiv në Shqipëri, veçanërisht në prodhimin e  pjesëve plastike dhe kabllove.

Incentivat qeveritare

Qeveria ka nisur Paketën e Industrisë së Tekstileve dhe Këpucëve 2014, duke i dhënë një stimul të fuqishëm industrisë së modës.

  • Qeveria mundëson një tarifë simbolike prej 1€ për kontratat e qerasë për qeramarrjen e pronave shtetërore me qëllim:
    • Aktivitete manifakture, me nivel investimi mbi 300,000,000 (treqind milionë) Lekë, afërsisht 2.4 Milionë Euro;
    • Përpunim aktiv të mallrave, i cili do të mundësojë jo më pak se 50 vende pune;
  • Rimbursim të menjëhershëm të TVSH, në rastin e taksapaguesve me risk zero, dhe rimbursim brenda 30 ditëve në rastin e taksapaguesve eksportues;
  • Përjashtim nga TVSH për importin e makinerive dhe pajisjeve;
  • Incentiva të ndryshme financimi për trajnimet profesionale në punë;
  • Lehtësim i procedurave doganore;
  • Thjeshtëzim i procedurave mbi punësimin dhe sigurimet shoqërore;
  • Zero TVSH për furnizimin e shërbimit për përpunimin e mallrave jo-shqiptare të destinuara për rieksport. (Paketa Fiskale 2019)

PAQYRË E SEKTORIT

Potenciali i Shqipërisë si një nga destinacionet më të preferuara për zhvillimin e shërbimeve të sektorit BPO doli në pah në vitin 2000, me Shqipërinë si një treg i zhvilluar dhe me potencial në rajonin e Ballkanit. Shqipëria është shndërruar në një destinacion madhor për shërbimet BPO falë kulturës urbane, burimeve të disponueshme, infrastrukturës dhe lehtësirave domethënëse ndaj investimeve. Sektori i BPO në Shqipëri ka treguar një rritje të qëndrueshme dhe aktualisht punëson rreth 35,000 profesionistë në më shumë se 400 firma. Tirana është epiqendra e BPO në Shqipëri, pasuar nga Durrësi, Shkodra dhe Vlora.

Fuqia e forcës punëtore cilësore është një nga kushtet kryesore për zhvillimit e BPO. Pjesa dërrmuese e shqiptarëve të punësuar në këtë sektor janë nën 35 vjeç, me aftësi të shkëlqyera gjuhësore dhe larmishmëri të formimeve akademike. Shqipëria, nëpërmjet mbi 20 universiteteve, gjeneron të diplomuar në shumë fakultete, si Inxhinieria, Mjekësia, IT, Shkenca Sociale dhe shkenca të tjera. Kjo ofron një tërësi të diplomuarish me aftësi në gjuhët e huaja dhe burime të afta, të cilat mund të përthithen menjëherë nga industria e BPO në Shqipëri.

Shërbimet BPO në Shqipëri përdoren nga brande si: Adidas, Vodafone, eBay, Sky, Apple, Barclays, Groupon, Air France dhe Alitalia. Tregjet aktuale të klientëve janë: Mbretëria e Bashkuar, Franca, Spanja, Gjermania, Austria, Zvicra dhe Italia.

Vlera totale e industrisë përllogaritet afërsisht mes $130m dhe $160m.

STRUKTURA E INDUSTRISË

Kompanitë me aktivitet Data Entry dhe Call Center janë mes shërbimeve kryesore të sektorit BPO në Shqipëri. Mes sipërmarrjeve të tjera madhore të këtij sektori në Shqipëri përfshihen:

  • Shërbimet e Kujdesit ndaj Klientit dhe Call Center
    • Shërbime Inbound: Suport ndaj klientit
    • Shërbime Outbound: Shërbime Marketingu dhe Kërkimi
  • Veprimtari IT dhe Software
    • Lokalizim Produkti
    • Përkujdesje dhe Asistencë IT
    • Burime Njerëzore dhe Zhvillim Software
    • Web dhe Graphic Design
  • Financë dhe Kontabilitet
    • Shërbime Auditimi
    • Shërbime Ligjore, Financiare dhe Bankare
    • Shërbime Tatimesh
    • Shërbime Transaksionesh

Kompanitë Kryesore BPO në Shqipëri:

  • PWC Alba Contact Teleperformance
  • Albacall Ernst & Young LocalEyes
  • Deloitte IDS – Intercom Data Services Euroservices

PASQYRË E BURIMEVE NJERËZORE

Disponueshmëria e forcës së aftë punëtore:

  • Përqindje e lartë prej 1% e të diplomuarve për vitin 2018 në degët e Biznesit, Ligjit, Shkencave Sociale dhe STEM (Shkencë, Teknologji, Inxhinieri, Matematikë);[1]
  • Më shumë se 30% papunësi në grupmoshën 15-29 vjeç;[2]
  • Aftësi në gjuhët e huaja: 39.9% e popullsisë së grupmoshës 26-64 vjeç janë të aftë të përdorin të paktën një gjuhë të huaj. Në grupmoshën 25-34 vjeç, 58.9% e popullsisë njohin të paktën një gjuhë të huaj.[3]

Institucionet e edukimit dhe trajnimit:

  • Mbi 20 universitete gjenerojnë të diplomuar në shumë fakultete, në degë si: Inxhinieri, Mjekësi, Financë, IT, Shkenca sociale dhe shkenca të tjera.

Kostot e punës:

  • Afërsisht 50% më të ulëta se në vendet e rajonit, me një pagë minimale mujore prej 210 EUR.
  • Kostoja mesatare vjetore e punës përllogaritet afërsisht 741,360 ALL (≈ 6,120 EUR), ndërsa kostoja mesatare vjetore e punës së sektorin Informacion dhe Komunikim është 1,094,132 ALL (≈ 9,000 EUR);[4]
  • Paga mesatare mujore bruto në Shqipëri përllogaritet afërsisht 51,532 ALL (≈ 410 EUR), ndërsa specifikisht për sektorin Informacion dhe Komunikim është 76,037 ALL (≈ 620 EUR).[5]

DISPONUESHMËRIA E INFRASTRUKTURËS, CILËSIA DHE KOSTOT

Shërbimet:

  • Pasuritë e paluajtshme afërsisht 40% më të lira krahasuar me vendet e rajonit;
  • Qeratë e hapësirave për zyra dhe kostot e shërbimeve janë ekonomike krahasuar me vendet e afërta që bëjnë outsourcing. Qeratë e zyrave në Tiranë zakonisht variojnë nga 11 €/m2 në 20 €/m2.

Telekomunikacioni:

  • Penetrim i lartë i Internetit dhe Lidhjes se Linjave Fikse
  • Shqipëria ka nivelin më të lartë të penetrimit të telefonëve celularë në rajon, në një sasi që arrin 1 875 abonime për 1 000 banorë;[6]
  • 63% e popullsisë ka akses në lidhjet broadband 3G/4G, ndërsa 50% e familjeve kanë lidhje fikse broadband;[7]
  • Përqindja e ndërmarrjeve me akses interneti arrin 5 % e numrit total të ndërmarrjeve dhe 100 % tek ndërmarrjet me mbi 250 të punësuar, duke tejkaluar treguesin mesatar të BE prej 97.0 %.[8]

AKSESI NË TREG

Shqipëria zotëron politika shumë liberale tregtare dhe ka nënshkruar Marrëveshje të Tatimit të Dyfishtë me 41 shtete. Gjithashtu, janë nënshkruar shumë marrëveshje të tregtisë së lirë (BE, CEFTA, EFTA, Turqi dhe Programi USA GSP) me synim lehtësimin e eksporteve të bizneseve.

KORNIZA LIGJORE DHE RREGULLATORE

Incentivat: Për personat juridikë, të cilët ushtrojnë aktivitet për prodhimin/zhvillimin e software-ve, tatimi mbi fitimin është 5%.

[1] Instat 2019, Statistikat e Diplomimeve për vitin akademik 2017-2018

[2] Saktësisht 36,6% (Instat 2018)

[3] Anketa e Arsimimit të të Rriturve,(Instat 2017)

[4] Anketa për Kostot e Punës, (Instat 2016)

[5] Instat 2019

[6] Eurostat, Key Figures on Enlargement Countries, 2019 Edition

[7] AKEP, Raporti Vjetor 2018

[8] Instat 2019